مبارزه با
نگرانىها
نگرانىهاى فكرى، چون هيولايى است كه ميليونها
انسان همه روزه در چنگال آن اسيرند. دشمنى پنهان، كه سلامتى
انسانها را تهديد و زندگى آنها را تلخ و عمرشان را كوتاه
مىنمايد. اما بايد توجه داشت كه اين معضل و بيمارى جانكاه، قابل
معالجه و كنترل است. انسان مىتواند با ارادهاى قوى افكار خويش را
كنترل كند و نگرانى را از خود دور سازد، به شرط اينكه راه مهار
كردن و مبارزه با آن را بداند. براى اين كار اولين قدم، كشف علل و
عوامل نگرانىهاست و سپس مبارزه و چارهجويى و علاج آن. براى برطرف
ساختن نگرانىهاى فكرى، راههاى مختلفى وجود دارد:
1- بازگو كردن عقدهها
روان شناسان معتقدند كه اندوه و نگرانى اگر
واپس زده شود، موجب ناراحتىهاى فكرى و روحى مىگردد. بايد فكر و
ذهن را از نگرانىها خالى كرد و بهترين راه آن، در ميان گذاشتن
عقدهها و نگرانىها با دوستان است. اين افراد مىتوانند هسمر،
پدر، مادر، برادر و خواهر يا از اقوام و آشنايان يا دوستان و
برادران دينى و يا مشاوران تربيتى و روانى و يا علماى دينى وارسته
باشد. بنابراين، اگر مشكلى برايتان پيش آمد به جاى آنكه آن را در
خود نگه داريد و براى خود نگرانى فكرى درست كنيد و دايم دچار عذاب
وجدان و ترس از آينده و اضطراب و احساس گناه و... شويد، بهتر است
مسائل مربوط به آنرا برونريزى كنيد و حرفهاى دلتان را با يك فرد
مورد وثوق و اطمينان و دلسوز در ميان بگذاريد و از عواقب شوم
ناراحتىهاى فكرى، خود را برهانيد.
2- توبه و طلب آمرزش
اگر نگرانى شما در اثر معصيت و گناهى است كه در
اثر غفلت، از شما سر زده است و روح و فكر شما زير تازيانههاى
وجدان دچار شكنجه و عذاب مىشود، براى رهايى و نجات از آن به دامن
توبه پناه ببريد و از خداوند رحمان و رحيم طلب آمرزش كنيد و تصميم
بگيريد كه ديگر دنبال گناه نرويد و بدينسان با توبهاى واقعى
آرامش روحى خود را بازيابيد.
گناه هر قدر هم بزرگ باشد، اگر انسان گناهكار
از كردهاش واقعا پشيمان شود و با خداى خويش در دل كند و از او طلب
آمرزش نمايد و با او عهد كند كه حقوق مردم را بپردازد و از فرمان
او سرپيچى نكند، خداوند او را خواهد بخشيد.
3- دستيابى به موفقيت در تحصيل
اگر عامل نگرانى شما ناكامى و عدم موفقيت در
تحصيل است، به جاى آنكه بگذاريد اين ديو، نگرانى در درون شما لانه
كند، بكوشيد تا علل ناكامى و شكستخود را دريابيد و سپس با برطرف
كردن آنها و با تصميم و پشتكار به درس خواندن بپردازيد. آنقدر
مطالعه كنيد و درس بخوانيد و تمرين كنيد تا به پيروزى و موفقيتخود
يقين پيدا كنيد.
بكوشيد اشتباهات گذشته را تكرار نكنيد و تنبلى
و بىخيالى را از خود دور كنيد و ساعات بيشترى را به درس خواندن
اختصاص دهيد و در وقت مناسب و محيط مناسب مطالعه خود را انجام
دهيد.
از فنون مطالعه و يادگيرى استفاده كنيد;
روشهاى بهتر حفظ كردن مطالب را فراگيريد; در محيط خلوت و آرام به
مطالعه بپردازيد و در ساعاتى به مطالعه بپردازيد كه ذهن شما براى
فهم و حفظ مطالب آمادهتر است، مثل پيش از خواب يا صبح زود.
نگران نباشيد، اضطراب و ناراحتى پيش از امتحان
تا حدى طبيعى است و حتى وجود آن براى وادار كردن انسان به فعاليت و
مطالعه لازم است اما اگر از حد معمول فراتر رود و انسان را از
فعاليت مفيد باز دارد، بايدبه نحوى آن را درمان و بر طرف كرد.
بايد يكى دو ساعت قبل از امتحان هيچ مطالعهاى
نكنيد و استراحت فكرى داشته باشيد تا آمادگى لازم را براى درك
سؤالات و سرعت انتقال فكرى داشته باشيد. مطالعه شتابزده در اين
موقع نه تنها مفيد نيستبلكه مخرب و زيانبار است و موجب تشويش
افكار و مطالعات قبلى انسان مىشود.
4- موفقيت در كسب و كار
براى موفقيت در كسب و كار بايد با ديدن افراد
كوشا و زرنگ و با توكل بر خداى يگانهو اعتماد به نفس، دامن همتبه
كمر زد و به فعاليت و كوشش پرداخت. سعى كنيد به كار و شغل و
حرفهاى بپردازيد كه علاقه بيشترى به آن داريد و استعداد پيشرفت
آن را در خود مىبينيد. اگر نسبتبه شغل و حرفه خود بىرغبت هستيد
و يا از آن بدتان مىآيد، يا بايد سعى كنيد انگيزه و رغبتبه آن را
در خود پرورش دهيد و يااگر نمىتوانيد از آن كار دستبرداريد، به
حرفه و شغل ديگرى بپردازيد كه به آن علاقهمند هستيد.
امام صادق عليه السلام مىفرمايد: «خداوند بزرگ
راه هيچ روزى و درآمدى را بر مؤمنان نمىبندد مگر آنكه راه بهتر و
مفيدترى را مىگشايد. (وسايل، ج 12، ص 33)
خدا گر ز حكمتببندد درى
ز رحمت گشايد در ديگرى
اگر در تجارت و كسب و كار شكستخوردهايد، بايد
به افراد با تجربه در اين فن مراجعه كنيد يا با متخصصين اقتصادى
مشورت نماييد. از اين طريق مىتوانيد از تجارب آنها درس بگيريد و
در راه پيشرفتخود استفاده كنيد.
5- قناعت و صرفهجويى
اگر به خاطر مشكلات اقتصادى، پايين بودن دستمزد
و بالا بودن تورم و گرانى قادر نيستيد درآمد مناسبى داشته باشيد،
بكوشيد تا با برنامهريزى مناسب و استفاده از الگوهاى صحيح مصرف،
از خرجهاى اضافى و دوباره كارىها بكاهيد و با صرفهجويى و
ناعتخود را با وضع موجود وفق دهيد. امام عليه السلام فرمود: «ضمنت
لمن اقتصد ان لا يفتقر»; كسى كه مراعات اقتصاد و ميانهروى را
نمايد من ضمانت مىكنم كه فقير نگردد. (وسايل، ج 12، ص 41، حديث 2)
و نيز امام باقر عليه السلام مىفرمايد: «كسى
كه اقتصاد در معيشت و حساب صحيح دخل و خرج در زندگى نداشته باشد
خيرى در او نيست...» (وسايل، ج 2، ص 42)
6- فراموش كردن عشقهاى كاذب
كاهى نگرانىها در اثر عشقهاى كاذب دنيايى يا
وابستگىهاى مادى است. گرچه فراموش كردن يك عشق كار سادهاى نيست
اما محال هم نمىباشد. مىتوان با بينش و تفكر صحيح و بررسى
بيشتر، اين احساس را در خود ايجاد كرد كه همه زندگى در اينفرد
خلاصه نمىشود و همه هدف خلقت انسان، تعلق به ماديات و دلبستگى به
افراد نيست. انسان قدرت آن را دارد كه از همه اين قيود خود را
برهاند و به عشق حقيقى دستيابد. در اين صورت، نه تنها هيچ جدايى
مادى براى او آسيبزا و مخرب نخواهد بود، بلكه گاهى مىتواند او را
در مسير رشد و تعالى نيز كمك نمايد و به او سرعتبيشترى در مسير و
سلوك الى الله بدهد.
7- تمسك بدانچه كه تحمل مشكلات را براى انسان
آسان مىكند
انسان مىتواند با توجه به جلب رضايتخداوند
نگرانىهاى خود را رفع نمايد. قصد قربت و انجام كار براى خوشنودى
خداوند و اميد ثواب و پاداش الهى مىتواند بزرگترين مشوق انسان
باشد و تمام غم و اندوهها را از دل انسان بيرون كندو انسان را در
برابر مشكلات و بلايا صبور نمايد.
امام حسين عليه السلام در سختترين لحظات مصيبت
و بلا در حالىكه پيكر خونين فرزند شير خوارهاش روى دست اوست
مىگويد: «آسان استبر من مصيبتهايى كه بر من فرود مىآيد چون خدا
مىبيند.» (بحار، ج 5، ص 46)
8- سرگرمىهاى سودمند و تفريحات سالم
پارهاى از نگرانىها را با سرگرمىهاى سودمند
و تفريحات سالم مىتوان برطرف نمود. بسيارى از نگرانىها به خاطر
هجوم افكار غلط به ذهن انسان در حال بيكارى است. و لذا اگر انسان
براى خود سرگرمىها و مشغوليتهاى سودمند ايجاد كند كه بيكارى
كمترى داشته باشد، مىتواند از هجوم اين افكار غلط به ذهن خود
جلوگيرى نمايد. ورزش، قدم زدن و گفت و گو كردن با دوستان، صله
ارحام، ديدن مناظر طبيعى و تفكر در خلقت آنها، هر يك به نوبه خود
مىتواند در اين زمينه سودمند باشد. گاهى يك مسافرت مىتواند همه
نگرانىهاى فكرى انسان را برطرف سازد و قواى تحليل رفته انسان را
بازسازى نمايد.
رسول اكرم صلى الله عليه و آله فرمود: «مسافرت
كنيد تا سالم و تندرستباشيد.» (مستدرك، ج 2، ص 22)
9- انديشيدن به جنبههاى مثبت
به
جاى آن كه همواره جنبههاى منفى و وحشتناك امور را در نظر بگيريم،
كمى هم به اصطلاح به نيمه پر ليوان نگاه كنيم و جنبههاى مثبت
زندگى و نعمتهاى خود را كه از آنها برخورداريم، در نظر بگيريم.
مسلما جنبههاى مثبت زندگى هر فرد بسيار بيشتر از جنبههاى منفى
آن است. بنابراين، به جاى نگرانى در مورد آنچه نداريم بهتر استبه
آنچه داريم بينديشيم و قدر نعمتهاى الهى را بدانيم
|
