بادگير از نوع چپقي !

بادگير ،يك روش ابداعي ايراني براي ايجاد فضاي خنك در داخل منازل گرم كويري است . اين دستگاه تهيويه مطبوع ، ساليان درازي از روزگاران دور ، فضاي زندگي مردم ايران را قابل تحمل كرده است . قدمت بادگير چنان است كه براي آن نامهاي باستاني نيز ابداع شده است . از قبيل (وانقز) ،(بادهنج )،(باتخان )،(خيشود)،(خيش خان ) به سبب حفظ تنوع و نيز گستردگي دامنه خلاقيت معماران ايراني ،بادگيرها انواع گوناگوني دارند ، از قبيل چهارگوش ،هشت گوش و گاهي در نواحي جنوبي به صورت هواكشي با زمينه مستطيل ساخته مي شده اند. شكل استقرار بادگيرها با توجه به جهت عمومي باد در منطقه تغيير مي كرده  و به هرحال هر خانه اي در كوير با توجه به نوع   بادگير و محل استقرارش ، به اندازه كافي خنك مي شده است .

بيشترين تعداد بادگيرها را در دشتهاي خشك و سوزان كاشان ،يزد ، جهرم ،طبس ،اروند و كرانه هاي خليج فارس مي توان مشاهده كرد . مواد به كار گرفته شده در بادگيرها ،از خشت و گل و يا آجر است كه به  وفور در مناطق مختلف داراي بادگير يافت مي شود و از اين نظر قاعده خودكفايي به طور كامل رعايت شده است . درساخت بادگيرها از توانايي هاي معماري ايراني بخوبي بهره گرفته شده ؛ به گونه اي كه بادگيرها علاوه بر آن كه اهداف زيست محيطي را برآورده مي كنند ، جزيي ازساختمان هاي زيباي چشمگير نيز به شمار مي آيند . رهگذران با عبور از كوچه هاي شهر ،با تماشاي بادگيرهاي متنوع ،از لذت بينايي نيز بهره مي گيرند . بادگيرها انواع مختلفي دارند ،اما يك نوع از آنها منحصر به فرد است . بادگير چپقي كه بيشتر در منطقه سيرجان وجود دارد ، از جمله بادگيرهايي است كه شكل ابداعي خاصي دارد . به نظر مي رسد طرح اين نوع بادگير از دودكش كشتي الهام گرفته شده باشد. ظاهرا معمار اين بادگير ، سفري با كشتي داشته واين نوع بادگير را برمبناي آن ساخته است . در حال حاضر يك نمونه از اين نوع بادگير در سيرجان باقي مانده است .

جام جم