|
كتابخانه
ملي تبريز
تاريخچة تأسيس كتابخانه ملي تبريز:
كتابخانه به منزلة يك نهاد اجتماعي
از ديرباز هميشه بازتابي از شرايط زمان بوده وباپيشرفت و رشد
جامعه متحول شده و با انحطاط آن روبه نيستي مي رود و از
رونق باز ميايستد و از آنجايي كه كتاب و كتابخانه ،شناسنامه
تمدن و فرهنگ هر جامعه محسوب شده، بخش جدايي از ساختار
اجتماعي نبوده و نخواهد بود. تفكر و انديشه ايرانيان از قديم
الايام در جهت پيشرفت علم و ادب شاخص بوده و تبلور ايجاد
كتابخانه ازسوي متوليان حركت مهم فرهنگي از زمانهاي گذشته
وحال تحسين برانگيزمي باشد .
درشهر تاريخي تبريز هم كه روزگاراني
مركز علم و هنر ومنبع تحقيق و تتبع وملجأ فضلا و دانشمندان و
مرجع صنعتگران و هنرمندان بود و كتابخانه هاي مهم و نسخ
نفيس معتنابه وجود داشت و همواره صدها تن خوشنويس و مُذهِّب
و نقاش و ُمجلَّد مشغول استنساخ و تذهيب و تصويرسازي و تجليد
بودند ،خوشبختانه هنوز روح كتاب دوستي و علاقه به مطالعه ،
زنده و اهميت شايان اين مسئله ،روشن و مورد توجه است .
سالهاقبل (در سال 1992 )يكي از رجال
روشنفكر آذربايجان يادگار جاويداني از خود در مركز آذربايجان
به جاگذاشت و مرجع و كانوني براي عدة بي شماري از طالبان
ادب ودانش بناكرد كه هنوز بنام آن خادم صديق «كتابخانه
دولتي تربيت » ناميده ميشود وكتب سودمندي كه به دقت تمام
انتخاب و تهيه و دراين كتابخانه قرار داده شده مورد استفاده
طلاب علوم قرارمي گيرد.
نظربه اينكه به علت كثرت جمعيت شهر
تبريز و رشد فكري مردم آن وتعداد روزافزون مراجعه كنندگان
وبه علت دوري از مركز شهر و عدم تناسب ساختمان ،اين
قرائتخانه نمي توانست نيازمندي معنوي سكنه شهر رامرتفع
سازد،علي الخصوص كه فاقد سالن وسيع مطالعه بود لذا در
زمستان سال 1955 بنابه پيشنهاد آقاي علي دهقان (مديركل
فرهنگ وقت )اداره فرهنگ تبريز درصدد برآمد كه بناي مناسبي
باوسايل كافي وسالن مطالعه وسيع در وسط شهر ايجاد نمايد وبه
همين منظور از عدهاي از اشخاص بصير و دانشمند و علاقه مندان
به علم و دانش دعوت به عمل آورد ويك هزار ويكصد متر مربع
زمين به طور رايگان در اختيار اين عده كه شوراي كتابخانه
راتشكيل داده بودند گذاشت .
شوراي كتابخانه باجمع آوري اعانه از
مردم ،عمليات ساختماني قرائتخانه را آغازكرد ودر تيرماه سال
1957 ساختمان كتابخانه بايك باب تالار مطالعه به طول 5/20 و
عرض 10 مترو مخزن كتاب در سه طبقه و سالن كوچكي جهت
كتابخانه مخصوص و كودكان و همچنين تالار طبقه دوم براي
سخنراني ها و اجتماعات فرهنگي و با چند هزار جلد كتاب براي
استفاده مراجعين آماده گشت و از نخستين روز افتتاح با وجود
قلت تعداد كتب ، كثرت مراجعين به حدي رسيد كه غالبا"عدهاي
در تالار مطالعه كتابخانه براي خالي شدن صندلي و امكان
استفاده به انتظار مي ايستادند .بدون گزافگويي بايد گفت كه
ساختمان كاخ پرشكوه كتاخانه ملي در كمترين مدت به
نازلترين قيمت در شهر تبريز بنا گرديد، تنها در ساية همت و
مساعدت ملي آذربايجانيان عزيز انجام پذيرفت . نظر اجمالي به
بيلان درآمد و هزينه كتابخانه ،علاقه وهمت مردم فرهنگ پرور
و نيز دقت و توجه هيأت مؤسسين كتابخانه را در صرفه جويي
مخارج ساختمان به ثبوت مي رساند.
همچنين به موازات جمع آوري اعانه
جهت ساختمان كتابخانه ،اقدامات اساسي براي گردآوري كتاب
معمول مي گرديد.
كتابخانه ملي تبريز به منظور جلب
كمكهاي مؤسسات بزرگ علمي وادبي دنيا اقدامات اساسي به عمل
آورده و با مراكز مهم پخش كتاب جهان در تماس و مكاتبه
بود.از نتايج سودمندي كه ازاين اقدامات عايد گرديد ميتوان
شناسايي يونسكو را نام برد .اداره فعاليتهاي فرهنگي يونسكو
علاوه بر تعهد كمكهاي بيشتري در زمينة تهيه وسايل مورد نياز
كتابخانه ملي و جلب كمك مؤسسات ديگر ،قرائتخانه ملي تبريز
را به عنوان كتابخانه امانتدار يونسكو شناخته و حق استفاده
از كليه انتشارات يونسكو رابه اين كتابخانه قايل شده ست .
مؤسسة آتلانتيك در آمريكا ،كتابخانه
بين المللي جوانان در مونيخ آلمان ،بنگاه پخش كتاب در
واشنگتن و مؤسسه جغرافيايي بين المللي و مراكز انتشارات
دانشگاههاي بزرگ كشورهاي مترقي از مؤسساتي هستند كه
كتابخانه دائما"باآنها درتماس بوده واز مساعدتهاي آنان بهره
مند مي شد.
كتابخانه ملي تبريز از بدو تأسيس
،كتابخانهاي است كه شهرت جهاني دارد و محققان خارجي نيز
مانند دانشمندان ايراني آن رايكي از كتابخانههاي پر ارزش
جهاني محسوب مي دارند وارجش مينهند .شايد بدون مبالغه
كتابخانه ملي تبريز تنها كتابخانهاي باشد كه طالبان علم و
صاحبان ذوق و مطالعه براي به بدست آوردن جا نوبت ميگيرند
و همين موضوع در نشريات خارجي نيزمنعكس شده است و از اقطار
واكناف مراجعاتي ميكنند و از نسخ نادر و شايد منحصر به فردآن
عكس برداري مي نمايند. |
