شهرستان چابهار

شهرستان چابهار با وسعت 17155 كيلومتر مربع وجمعيت 164394 نفر بر اساس سر شماري سال 1375 شامل سه شهر چابهار ، كنارك، نگور وچهار بخش وتعداد ده دهستان و557 پارچه آبادي است.

منظور برنامه ريزي واستقرار جمعيت وصنايع در حومه خليج چابهار طرح منطقه شهري مصوب چابهار وكنارك براي اين منطقه تهيه شده وبندر چابهار با جمعيت 33348 نفر به عنوان مركز شهرستان تعيين شده است وهمچنين شهر كنارك داراي طرح هادي وجامع وتفضيلي مصوب است.وبراي شهر نگور نيز طرح هادي تهيه شده است.

بندر تاريخي تيس كه يكي از بنادر مهم واستراتژيك ادوار گذشته در ساحل درياي عمان است در فاصله حدود 9 كيلومتري شمال بندر چابهار قراردارد كه عمدتا آثار شناسايي شده منطقه در حومه اين بندر تاريخي قرار دارد.

آثار مهم شناسايي شده منطقه عبارتند از :

1- بندر تاريخي تيس با حدود پانزده اثر از جمله : سدها ، قلعه ها . قبرستانها، غار طبيعي ومصنوعي و....

قلعه تيس ـ چابهار

3- درختان كهنسال

4- مقبره سيد غلامرسول ومقابر شيخ رستم، شيخ پير سهراب ، شيخ جهانشاه و...

آرامگاه سيدغلامرسول ـ چابهار

6- تپه هاي گل افشان

7- محوطه هاي دوران پارينه سنگي حومه كنارك

8- تعدادي ساختمانهاي قديمي بندر چابهار

چابهار شرقي ترين شهرستان جنوبي كشور واولين بندر ايراني در درياي عمان است وحدود 17155 كيلومتر مربع مساحت دارد 0 اين شهرستان از سطح دريا 7 متر ارتفاع ودر60درجه و37 دقيقه طول شرقي و25درجه و17 دقيقه عرض شمالي قرار گرفته است 0 فاصله زميني آن تا مركز استان 691 كيلومتر وتا تهران 1961 كيلومتر است 0

چابهار به تاثير از عرض جغرافيايي ، استقرار توده پرفشار هواي گرم ، زاويه تابش وميزان ساعات آفتابي از متوسط دماي سالانه 25 درجه سانتي گراد برخوردار است 0 اين شهربندري ، گرمترين شهر كشـــور در زمستان و خنك ترين منطقه بندري در جنوب كشور است0 خليج چابهار با بريدگي طبيعي واستثنايي خود بزرگترين خليج ايران ودرياي عمان بشمار مي رود 0 آبهاي ساحلي چابهار با برخوداري از عمق زياد از موقعيت خاص استراتژيكي براي پهلوگيري كشتي هاي اقيانونس پيما برخوردار است 0 نسيم ملايم دريا، كرانه هاي سرب گون درياي مكران ، سواحل زيباي ماسه اي وصخره اي ،فرسايش طبيعي رشته ارتفاعات گلي ، تپه هاي گل افشان ، تالاب هاي زيبا، وجود يكي از نادرترين گونه هاي حيات وحش دنيا ( تمساح پوزه كوتاه) و0000 از جاذبه هاي متنوع سياحتي بندر چابهار است0

آثار وبناهاي تاريخي شهرستان چابهار

بندرچابهار از لحاظ تاريخي سابقه چنداني ندارد اما در كنار چابهار بندر تاريخي تيس ، گورستانهاي قديمي – مجموعه دمب كوه(گورستان ، منطقه مسكوني ومنطقه صنعتي) مربوط به سده اول ميلادي – تپه گواتر ( اسلامي وپيش ازتاريخ)000000 بشمار ميرود0

بندر تاريخي تيس :

درمتون مورخين قرون نخستين اسلامي از اين بندر به عنوان بندر بزرگ وپررونق ياد گرديده 0 اين منطقه در7 كيلومتري شمال چابهار قراردارد اين بندر مهم را يقينا مي توان نشاني از سيطره درياي ايران از زمان گذشته تاكنون و نخستين توقفگاه دريايي جاده ابريشم به سمت خليج فارس دانست وبه عنوان اولين بندر جاده ابريشم دريايي در سواحل جنوبي ايران مطرح است0 اين بندر با تاثير وتاثر فرهنگي اين منطقه علاوه بر تغذيه راه دريايي خليج فارس- درياي عمان در انتقال فرهنگ وتمدن ايراني – اسلامي نيز به نحو احسن نقش خودرا ايفا نموده است0

1- قلعه تيس:

قلعه تيس ( شماره ثبت 555) معروف به قلعه پرتقاليها اين قلعه جز قلاع مستحكم بلوچستان بود وبر فراز تپه اي مشرف بر خليج چابهار واقع است0 اين قلعه به ابعاد 26×54 متر ساخته شده ودر دوره صفويه بازسازي گرديده است.

2- غارهاي تيس (بان مسيتي) :

مجموعه سه غاركه دو غار طبيعي ويك غار مصنوعي را شامل ميشود0 غار طبيعي بصورت نيم دايره با استفاده از ابزار تراش داخل كوه توسعه پيدا كرده ويك مقبره كوچك در عمق يك متري غار وجود دارد وگنبدي كوچك از سنگ وگچ برفراز مقبره قرار گرفته است ودر روي جدارهاي مقبره خطوط وعلاماتي شبيه به خطوط گجراتي وهندي است0

غار دوم در سمت راست غاراصلي وغار سوم در سمت چپ غار اصلي قرار گرفته است0 بطور كلي بنظر مي رسد كه هر سه غارجز يك واحد بوده وبه منزله پرستشگاه مورد استفاده قرار مي گرفته است 0

3- ساختمان قديم تلگرافخانه:

ساختمان قديم تلــگرافخــــــانه با شماره ثبت 2110 يكي از قديمي ترين ساختمانهاي سنگي موجود در شهـــر مي باشد با توجه به كتيبة سنگي بنا، قدمت آن به سال 1869 ميلادي بر ميگردد 0 اين اثر در 2 طبقه با ويژگي معماري مختص مناطق گرمسيري توسط انگليس ها به منظور گسترش دريا نوردي وتجارت وايجاد ارتباط بين هند ، گواتر ، چابهار وجاسك وبندر عباس ساخته شده است. علاوه بر رواقهاي هلالي در بنا سايه بانهاي زيباي سفالي در جلو بنا ، استفاده از سنگهاي رسوبي ماسه اي ساحلي از ويژگيهاي خاص اين بنا مي باشد0

4- آرامگاه سيد غلامرسول:

آرامگاه سيد غلامرسول با شماره ثبت 1559 احداث شده در دوره اسلامي ( تيموري) داراي گنبد بلند مرتفع با چهار مناره كوتاه كه حاصل معماري قرن هفتم وهشتم هجري است0 محراب وطاق نماي مقبره داراي تزئينات جالبي است كه با گچ اندود شده است وكلمات مقدس لااله الا ا000ناد عليا ونيز نقاشي هايي از گل در روي ديوارهاي محراب جلب توجه مي كند 0 بر روي ديوارهاي جانبي تزئينات هندسي ونقاشيهاي جالبي وجود دارد0 فرم نقاشيها وآثار معماري عصر صفوي دارد0

نمايشگاه مردم شناسي وهنرهاي سنتي چابهار: اين نمايشگاه با هدف گسترش واحياء فضاهاي تاريخي چابهار وآشنايي مردم با فرهنگ – آداب رسوم وهنرهاي سنتي با ريشه چند صد ساله اين خطه از ميهن عزيزمان ، در سالروز گراميداشت ميراث فرهنگي وروز جهاني موزه راه اندازي گشت 0 دراين نمايشگاه تعدادي از اشياء فرهنگي ومردم شناسي چابــــــهار( ظروف سفالي ، سبدهاي حصيري ، زيور آلات زنانه ، پوشاك سنتي و0000) جمع آوري ودر معرض ديد علاقمندان قرار گرفته است با توجه به آثار تاريخي فراوان چابهار ( از دورهاي پيش از تاريخ – تاريخي واسلامي) وجود گردشگر در سطح منطقه ، وجود منطقه آزاد تجاري صنعتي لزوم تجهيز وگسترش موزه مردم شناسي محسوس است.

بررسي باستانشناسي محورچابهارتا جاسك:

طرح بررسي باستانشناسي محور چابهار تا جاسك نخستين طرح جامع ومنظم بررسي باستانشناسي در اين حوزه مي باشد0 هدف از انجام اين طرح ايجاد يك شبكه اطلاعاتي است كه از يك طرف الگوهاي استقرار را در دوره هاي مختلف بازسازي نمايد واز طرف ديگرچار چوبي براي بررســــي ومطالعــه دقيق تر وسازمان يافته محوطه هاي باستاني اين حوزه فراهم آورد0 اهدافي كه براي اين طرح در نظر گرفته شده عبارتند از:

1- شناسايي وثبت محوطه هاي تاريخي وفرهنگي اين حوزه.

2- تهيه نقشه پراكندگي محوطه هاي باستاني اين حوزه.

3- شناسايي استقرارهاي اوليه دورانهاي مختلف بويژه فرهنگ هاي صيادي هزاره سوم ق 0 م در امتداد ساحل شمالي درياي عمان0

4- انجام مطالعات مقدماتي به عنوان پايه اي جهت انجام مطالعات تفصيلي باستانشناسي.

به لطف پروردگار هئيت بررسي به تمامي اهداف در نظر گرفته شده در پروژه فوق دست يافته و نتيجه پژوهش هاي حاضر در چند ماه آينده به سازمان ميراث فرهنگي ارائه خواهد شددر نتيجه پژوهش هاي انجام شده جمعا 55 محوطه باستاني شناسايي وموقعيت دقيق جغرافيايي آن ثبت شده است اين 55 اثر به تفكيك كار كرد به شرح ذيل مي باشد.

§ قلعه واستحكامات دفاعي،15 اثر

§ گورستان باستاني ، 21 اثر

§ چاه باستاني ، 6 اثر

§ ارامگاه وزيارتگاه ،4 اثر

§ مسجد وحسينيه، 4 اثر

§ بنا ومجموعه مسكوني ،5 اثر

محوطه باستاني دمب كوه:

يكي از مهمترين دست آوردهاي اين طرح بررسي وشناسايي محوطه باستاني دمب كوه مي باشد0 اين محوطه باستاني درحدود 90 كيلو متري شمال شرق چابهار در بخش دشتياري ودهستان باهو كلات واقع شده است 0 روستاي بلــور مچي در حدود 3 كيلو متري جنوب اين محوطه باستاني قراردارد 0 دمب كوه برجستگي نسبتا كم ارتفاعي مي باشد كه حداكثر ارتفاع آن از 80 متر بيشتر نمي باشد0 طول تقريبي اين كوه حدود 1800 متر وعرض آن بين 500 تا 600 متر متغير ميباشد 0 درقسمت جنوب اين كوه به فاصله 200 متري دو ارتفاع مجزا تقريبا هم ارتفاع دمب كوه مي باشد0 دردامنه هاي شرقي اين كوه بقاياي تدفين هاي بسياري به چشم مي خورد كه شامل قبوري است كه با سنگ ساخته شده اند0 برروي گورهاي اين گورستان اتاقك هايي با سنگ هاي ماسه اي در ابعاد واشكـــــــال مختلف مي باشد ودر همين كوه يافت مي شود، ساخته شده است اندازه اين اتاق ها برابر با اندازه قبور مي باشد ابعاد اين اتــاق ها 1×1 ،5/1و2×2 متر مي باشد0 تمامي گورها داراي سقف بوده است0 در ساخت اتاقك ها از هيچگونه ملاط يا اندود استفاده نشده ويكي از دلايل تخريب اين اتاقك ها در طي زمان نيز همين بوده است0 برخي از اتاقك ها داراي ورودي بوده اما نمونه هاي بدون ورودي نيز ديده شده است0 پلان اتاقك ها اغلب مستطيل مي باشد ولي اشكال گرد وبيضي نيز به چشم مي خورد0 در قسمت جنوبي گورستان منطقه مسكوني وصنعتي قراردارد 0 اين منطقه بر روي دو بر آمدگي منفرد قراردارد 0 در منطقه مسكوني بقاياي اتاق هايي كه با سنگ هاي نتراشيده ازنوع مـــاسه اي مي باشد كه در خود اين منطقه به وفور به صورت تراش خورده طبيعي يافت مي شود0 در منطقه صنعتي به راحتي ميتوان بقاياي كوره هاي پخت سفال را مشاهده نمود 0 جوش كوره وقطعات ظروف سفالي به وفور در اين منطقه يافت ميشود با توجه به قطعات نسبتا زياد فلز در اين منطقه احتمالا فعاليتهاي مرتبط با فلز گري وذوب فلزات نيز در همين بخش انجام مي شده است0

با توجه به نمونه هاي سفالي يافت شده مي توان تاريخ اين محوطه را دوره پارتي پيشنهاد نمود0 لازم به ذكر است كه حدود 70 سال قبل اشتاين باستانشناس انگليسي از اين محوطه باستاني ديدن به عمل آورده وكاوشهاي را نيز به عمل آورده است 0 وي 42 عدد از گور هاي اين گورستان را باز نموده ودر منطقه مسكوني نيز حفرياتي انجام داده است 0 اشتاين نيز پارتي بودن اين محوطه را خاطر نشان كرده است0

اول صفحه