كنكاشي به معماري قلاع مهم بلوچستان
در شهرستان ايرانشهر 16 تپه تاريخي) پيش از ميلاد مسيح( ، 4 محوطه باستاني و27 قلعه
توسط ميراث فرهنگي شناسايي شده است واين نشان از تمدن وفرهنگ ديرين اين سرزمين كهن
دارد. يكي از قلاع تاريخي ومهم اين شهر كه به محض ورود توجه هرمسافري را به خود
جلب مي كند و او را به شگفتي وحيرت وامي دارد قلعه ايست كه در مركز شهر ايرانشهر
وبنام قلعه ناصري يا دوست محمد خان مشهــور مي باشد وقدمت آن به اواخر دوره
قاجاريه مي رسد وبه دستور ناصر الدين شاه قاجار ساخته شد0 با توجه به اقليم وشرايط
زيستي هرمنطقه نوع فرم هاي بكاررفته
معماري هر منطقه نيز مجزا است وهمه نشان از تنوع آب وهوايي كشورماست 0 كه معماران
ما توانسته اند با تكيه بر اصول ومباني
معماري ايران به خلق شگفتي پرداخته
اند. آثار تاريخي به ثبت رسيده اين شهرستان در فهرست آثار ملي ايران عبارتنداز: قلعه قديمي بمپور، قلعه بزرگ
ايرانشهر ، ساختمان قديمي بهداشت محيط وباغ خالصه بمپور است.
قلعه بمپور:
قلعه قديمي بمپور يكي از قلاع مهم
بلوچستان مي باشد 0 اين قلعه بر فراز تپه اي ساخته شده است ومربوط به اواخر دوره
اشكانيان واوايل ساسانيان مي باشد 0 نوع معماري بكار رفته در مجموعه ،الهام گرفته
از معماري دوره اشكانيان وساسانيان بوده ومصالح بكار رفته در اين قلعه تماما از
خشت وگل ميباشد وداراي قسمت هاي مجزا از يكديگر از جمله شاه نشين ، سرباز خانه ،
اصطبل ، عامه نشين و000 ميباشد 0 قسمت شاه نشين در ارتفاع بالاتري از بخش هاي ديگر
قرار گرفته است 0 گرداگرد اين قلعه توسط برج ، بارو وحصار مرتفع وكنگره دار محصور
است واستحكامات استوانه اي در زوايا وطول حصارهاي دفاعي اين قلعه به منظور ديده
باني تعبيه شده است0 اين بناي عظيم تاريخي در دوره هاي مختلف طبق سبك معماري رايج
ومختص آن دوره به مرور زمان مورد مرمت قرار گرفته ، والحاقاتي به آن افزوده شده
است0
قلعه تاريخي بمپور ، ياد آور فرهنگ غني اين
سرزمين مي باشد ودوره هاي مختلف تاريخي را از سر گذارنده وهنوز هم پابرجا ست 0 بخشي از حصار جنوبي وغربي اين قلعه توسط ميراث
فرهنگي استان مرمت شده است0
پي يابي
فضاهاي داخلي قلعه ايرانشهر
با پي يابي فضاهاي داخلي قلعه
ايرانشهر جلوه هايي ازمعماري اين قلعه نمايان گشت در مرداد ماه سالجاري با حضور
هيئت باستانشناسي مركب از 5 نفر عمليات پي
يابي قسمتي از معماري داخلي بخش تخريب شده
قلعه ايرانشهر به جهت مرمت واحياء شروع شد0
اين هيات اعزامي در مدت 45 روز از
عمليات پي گردي موفق شدند قسمتي از فضاهاي داخلي كه شامل مجموعه حمام قديمي درشمال
شرقي قلعه، بخشي از شاه نشين وساختمانهاي قديمي درضلع جنوب شرقي را پي يابي وپلان وضع موجود را برداشت نمايند
وهمچنين بايد افزود0 مجموعه حمام قديمي كه سبك معماري بكار رفته آن مربوط به دوره
قاجار مي باشد مصالح بكار رفته در اين حمام خشت ، آجر ، ماسه آهك است0 اين حمام
قديمي شامل سه خزانه آب گرم ، آب سرد ولرم وسيستم تهويه مناسب ويكنواخت هوا
وبخشهاي متعدد اين مجموعه قديمي به ارزش آن افزوده است وتركيب فضاي وردي حمام با
قسمت هاي مختلف آن نمودي كامل از معماري اصيل ايراني است. درقسمت شاه نشين ، تقارن
، توازن وانعكاس كه از مفاهيم بنيادي در
معماري سنتي ميباشند ديده ميشود0
در آبان ماه سال جاري فصل جديدي از مرمت
وباز سازي قلعه ايرانشهر آغاز شده است. برنامة مرمت وباز سازي قلعه، كه شامل
فازهاي مختلفي به شرح زيـــر مي باشد. فاز
اول مرمت وانــدود كاه گل حصار جنوبي وشرقي ، فاز دوم اجراي سيمگل فضاي ورودي وفاز سوم باز سازي حمام قديمي در
قسمت شمال شرقي قلعه ، و ادامه بازسازي
حصار قلعه بمپور نيز در رديف برنامه هاي مرمتي در سال جاري قراردارد 0 در برنامه
سال جاري اولويت بر آموزش افراد بومي وعلاقمند به انجام كارهاي فني و تخصصي
درزمينه مـــرمت مي باشد.