شهرستان سراوان

اين شهرستان با وسعت 23880 كيلو متر مربع وتعداد 172149 نفر جمعيت شامل پنج شهر سراوان، سوران ،جالق،زابلي، بم پشت وپنج بخش وچهارده دهستان وتعداد 628 پارچه آبادي است. هر پنج شهر داراي طرح هادي بوده وشهر سراوان با حدود 41177 نفر جمعيت به عنوان مركز شهرستان ايفاي نقش ميكند.

قلعه سب ـ سراوان

تعداد آثار شناسايي شده شهرستان حدود 125 اثر است كه از اين تعداد تاكنون 16 اثر در ليست آثار ملي كشور به ثبت رسيده است.

براي اولين بار در سال 1375 پروژه بررسي وشناسايي شهرستان توسط كارشناسان سازمان ميراث فرهنگي كشور به اجرا در آمد ودر سال جاري 1377 نيز دومين مرحلهاين طرح به اجرا گذاشته شد.

آثار برجسته مهم شهرستان عبارتند از :

1- تعداد حدود بيست قلعه تاريخي از جمله قلعه هاي سب زابي ، كنت ، دزك، بخشان، ناهوك، دهك، اسفنده ، كهك ، زنگبان، بم پشت ، گشت و000

2- حدود پانزده تپه ومحوطه پيش از تاريخ

3- حدود پانزده زيارتگاه ومقبره

4- حدود هفت قبرستان تاريخي وماقبل تاريخ

5- تعدادي درختان كهنسال

6- تعدادي سنگ نگاره ارزنده به صورت پراكنده در مناطق كوهستاني

سنگ نگاره هاي سراوان

8- مسجد جامع دزك

9- تعدادي ساختمانهاي قديمي واقع در شهرهاي سراوان وجالق

شستون با وسعت 23880 كيلومتر مربع وتعداد 220000 نفر داراي 6 بخش و نيز 13 دهستان وتعداد 628 پارچه آبادي مي باشدو شهر سراوان با جمعيتي در حدود 25000 نفر بعنوان مركز شهرستان ايفاي نقش مي كند0

از جمله بخش هاي مهم آن مي توان به بخش هاي مركزي، بم پشت ،جالق ، سيب وسوران وزابلي وهيدوچ اشاره نمود 0

اين شهر داراي دو رشته قنات مي باشد كه زمينهاي كشاورزي وباغات ونخيلات آن از اين طريق آبياري مي شوند . قناتهاي سراوان قدمت طولاني دارند و در حدود صد سال قبل توسط ميرعبدالله پدر مير باران احياء گرديدند ومورد بهره برداري مجدد قرار گرفتند 0

پيشينه تاريخي شهرستان سراوان

از آثاربدست آمده درشستون معلوم مي شود كه اين شهرستان داراي سابقه تاريخي و قدمتي بسيار كهن ميباشد قبل از سال 1305 خورشيدي نام اين محل شستون يا سراستون يا شهستان كه بتدريج به وسعت آن افزوده شده وبه سراوان تغيير نام يافته است0

تعداد آثار تاريخي شناخته شده شهرستان 125 اثر ميباشد كه از اين تعداد 17اثر آن در فهرست آثار ملي كشور به ثبت رسيده است0در اين شهرستان حدود 21 قلعه شناخته شده وجود دارد كه از برجسته ترين آنها مي توان به قلعه تاريخي سب ، قلعه دزك ، قلعه كنت ، قلعه كهنه و قلعه شيشه ريز نام برد.

1- قلعه تاريخي سب :

بناي فعلي اين قلعه با قدمتي در حدود151 سال در فاصله 45 كيلومتري شهر سراوان واقع گرديده است اين قلعه از دو قسمت حاكم نشين وعامه نشين تشكيــــل شــده است كه در قسمت عام نشين داراي اصطبل و انبارنيز مي باشد ضمنا اين قلعه داراي دو حلقه چاه يكي درقسمت حاكم نشين وديگري در قسمت عامه نشين ميباشد0ارتفاع قلعه حدود 30 متر مي باشد كه مجهز به برجك ونيز تيركش مي باشد در قلعه مذكورتا سال 1344 طايفه ميـــرمــرادزهي ساكن بوده وسپس متروكه گشته ودر سال 1370 بعنوان يك اثر تاريخي وفرهنگي بمنظور بازسازي ومرمت تحت حفاظت سازمان ميراث فرهنگي قرارگرفت وهم اكنون در فهرست آثار ملي كشور نيز به ثبت رسيده است وپايگاه حفاظت آثار تاريخي نيز در آن مستقر گرديده است0

2- قلعه تاريخي دزك:

قلعه بلقيس(قلعه دزك) در فاصله 3 كيلومتري شهر سراوان در روستاي دزك بنا گرديده است قلعه مورد نظر مربوط به دوره اسلامي است وداراي خندق وآسياب آبي نيز بوده وتا قبل از سال 1307 مورد استفاده نيز قرار مي گرفته است ودر سال 1307 با يورش قواي رضا خاني بتوپ بسته شد و بكلي تخريب گرديد وهم اكنون تحت حفاظت سازمان ميراث فرهنگي قرار گرفته است0

ضمنا اين شهرستان داراي پانزده تپه ومحوطه ما قبل تاريخ است كه مي توان به تپه هاي روباهك- قلعه ملا- قلعه بزراد- ميل مارو- كلاتك – آسپيچ – كلاتك بخشان – تپه سپيد- تپه حدوگان- تپه ميرعمر جالق – تپه مهتاب خزانه كوهك اشاره نمود0

اين شهرستان در حدود هفت قبرستان تاريخي وماقبل تاريخ دارد كه برجسته ترين آنها قبرستان قديمي گشت مي باشد.تعدادي درخت كهنسال نيز در اين شهرستان وجود دارد كه مي توان از درخت سروسرجو باقدمتي 1500 ساله ودرخت سرو سوران در روستاي سوران نام برد0

ضمنا تعدادي ساختمان قديمي دراين شهر وجود دارد كه تحت حفاظت ميراث فرهنگي مي باشند كه مي توان به ساختمان بهداشت محيط – ساختمان فرمانداري قديم – دبستان شهيد قلنبر – دبستان دهخدا وتعدادي ديگر ساختمان قديمي در جالق و سوران اشاره كرد.

مسجد جامع دزك :

اين مسجد قديمي در روستاي دزك با قدمتي بسيار كهن داراي چله خانه ميباشد كه مردم مسلمان در اين چله خانه بمدت چهل شبانه روز در آنجا با خداي خود راز ونياز مي كردند وبه عبادت مي پرداختند. وهم اكنون نيز اين مسجدمحل استقرار نماز گزاران ميباشد0