وضعيت آب‌هاي استان

1                 2

 

اختلاف دماي 50 درجه بين نقاط مختلف در طول سال ، تبخير زياد ، بارش كم و نامنظم از نظر زماني و مكاني ، تعداد منابع آب و نيز حجم آن‌ها را در استان به حداقل ممكن رسانده است . به جدول زير توجه فرماييد :

 

 

از ميانگين 112 ميلي‌متر بارندگي سالانه استان ، 78 ميلي‌متر آن به دليل تبخير واقعي ناشي از دماي بالا ، خارج از دسترس قرار مي‌گيرد يعني فقط 34 ميلي‌متر آن به صورت آب‌هاي سطحي جاري مي‌شود و يا در زمين نفوذ مي‌كند .

 

انواع منابع آب

 

منابع آب استان به دو دسته ، آب‌هاي سطحي و آب‌هاي زيرزميني ، تقسيم مي‌شود :

آب‌هاي سطحي : در شمال استان ، ( در دشت سيستان ) تنها جريان دائمي آب ، رود هيرمند و شعبه‌هاي آن است كه 5/68 درصد منابع آب استان را تشكيل مي‌دهد . اين رود از كوههاي هندوكش در افغانستان سرچشمه گرفته پس از طي مسافتي در حدود 1050 كيلومتر به مرز ايران در سيستان مي‌رسد و پس از مشروب نمودن اراضي دشت سيستان به درياچه هامون مي‌ريزد .

در بلوچستان منابع آب عمدتاً زيرزميني است و آب‌هاي سطحي محدود به چند رود دائمي و فصلي با جريان‌هاي كم مي‌باشد . رودهاي مهم بلوچستان عبارت‌اند از : بمپور ، ماشكيل يا ماشكيد ، كهير ، كاجو ، گرگرو ، و باهو كلات (سرباز) . مجموع دبي سالانه رودهاي بلوچستان ، كه ايستگاه اندازه‌گيري دارند ، به 642 ميليون مترمكعب مي‌رسد . ميزان آبدهي هر رود در ماههاي مختلف سال تغييرات زيادي دارد .

 

سد پيشين بر رودخانه باهوكلات (سرياز)

 

سدها : سدها به طور كلي بر دو نوع‌اند : مخزني و انحرافي . اگر هدف از احداث سد مخزني صرفاً مهار آب براي كشاورزي باشد به آن سد يك منظوره گفته مي‌شود ، و در صورتي كه هدف از آن علاوه بر استفاده در كشاورزي ، آب رساني به شهرها يا توليد برق نيز باشد ، بسته به نوع استفاده ، ممكن است دو منظوره و يا چند منظوره باشد . در سدهايي كه عمدتاً به جهت مهار آب براي كشاورزي ساخته مي شود ، در پايين دست ، كانال‌ها و تأسيساتي جهت توزيع آب احداث مي‌گردد مثلاً ساختن سد پيشين بدين منظور و براي بهره‌برداري صحي ازمنابع آب جهت توسعه كشاورزي ناحيه باهوكلات و دشتياري بوده است . از دبي خود بخواهيد در صورت امكان بازديد علمي از يكي از سدهاي استان را براي شما فراهم كند . سد انحرافي زهك در 15 كيلومتري پايين دست بند انحرافي كُهك و بر روي رود سيستان ساخته شده است ، نقش اين سد برگرداندن آب رود سيستان به كانال‌هاي شهر ، كانال طاهري و آبياري بخش‌هاي پشت آب و شيب آب در سيستان مي‌باشد .   

 

آب‌هاي سطحي استان

 

سد سيستان

 

آب‌هاي زيرزميني : بر خلاف دشت سيستان كه رود هيرمند ، آب مورد نياز كشاورزي و شُرب آن را تأمين مي كند ، در بلوچستان از منابع زيرزميني بهره‌برداري مي‌شود . آب‌هاي سطحي بلوچستان ، به استثناي مقداري كه به وسيله سد پيشين مهار شده و ينز مقداري كه به وسيله سد پيشين مهار شده و نيز مقدار كمي كه در اراضي مورد استفاده قرار مي‌گيرد ، عموماً به هدر مي‌رود . به جدول زير توجه كنيد :

 

 

از كل آب استحصال شده از منابع آب زيرزميني استان 08/96 درصد به مصرف كشاورزي 19/. درصد مصارف صنعتي و 3/3 درصد به مصرف شرب مي‌رسد .

 

اول صفحه